Đến tham dự hội thảo, có đại diện của các cơ quan, tổ chức trong và ngoài Học viện. Về phía các cơ quan, tổ chức ngoài Học viện, có TS. Mai Thị Vân Anh, Phó Trưởng ban Nghiệp vụ Thuế, Cục Hải quan; Bà Trần Thị Tuyết, Trưởng phòng, Vụ Chính sách thuế, phí và lệ phí, Bộ Tài chính; TS. Nguyễn Khánh Toàn, Chủ tịch HĐQT Công ty VietStar; Ông Nguyễn Văn Tuân, Trưởng bộ phận tư vấn thuế, công ty TNHH Kiểm toán và tư vấn RSM Việt Nam, VP Hà Nội; Ông Nguyễn Văn Phụng, Chuyên gia cao cấp, Ủy viên BCH Hiệp hội Pháp chế Doanh nghiệp Việt Nam; PGS. TS. Nguyễn Thị Liên, Viện trưởng Viện Tài chính – Ngân hàng, TS. Bùi Thái Quang, Viện trưởng Viện Hải quan – Logistics, trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội. Về phía lãnh đạo Học viện Tài chính, có PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều, Phó Giám đốc Học viện Tài chính; PGS.TS. Nguyễn Lê Cường, Phó Giám đốc Học viện Tài chính. Ngoài ra có đại diện lãnh đạo các Khoa, Ban chức năng của Học viện Tài chính, các nhà khoa học, các cơ quan quản lý trong lĩnh vực Thuế và Hải quan và hơn 500 sinh viên tham dự trực tiếp và trực tuyến. Đưa tin về hội thảo có đại diện của các cơ quan thông tấn, báo chí: Tạp chí Kinh tế - Tài chính, Báo Tài chính - Đầu tư, báo Lao động, Báo Quân đội nhân dân, Báo Giáo dục thời đại…

Chủ trì hội thảo gồm có PGS.TS Nguyễn Mạnh Thiều, Phó Giám đốc Học viện Tài chính và PGS. TS Lê Xuân Trường, Trưởng Khoa Thuế và Hải quan - đại diện đơn vị được giao chủ trì về chuyên môn của Hội thảo.

 Toàn cảnh hội thảo từ hội trường A1

Hội thảo “Chính sách và quản lý Thuế, Hải quan, Logistics” (lần thứ 7) được tổ chức trong bối cảnh kinh tế thế giới đang trải qua những chuyển dịch mang tính cấu trúc sâu sắc dưới tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, thương mại điện tử xuyên biên giới, chuyển đổi xanh và yêu cầu phát triển bền vững. Việt Nam là một trong những nền kinh tế có độ mở lớn nhất thế giới với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 ước đạt trên 930 tỷ USD, gấp hơn hai lần quy mô GDP. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới hiện nay, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mạnh mẽ chính sách thuế, năng lực quản lý hải quan và chất lượng hạ tầng logistics.

Sinh viên khoa Thuế & Hải quan tham dự tại hội trường 700

Ban tổ chức hội thảo đã nhận được 80 bài viết của các nhà khoa học, giảng viên, nghiên cứu viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên đến từ các trường đại học trên phạm vi toàn quốc; cùng nhiều nhà quản lý, công chức thuế, hải quan, công ty logistics và các cơ quan quản lý nhà nước khác. Các bài viết tập trung vào các nhóm chủ đề chính: chính sách thuế trong nền kinh tế số; quản lý thuế hiện đại; hải quan hiện đại; logistics và chuỗi cung ứng; và kinh nghiệm quốc tế về cải cách thuế, chuyển đổi số ngành thuế, hải quan số, quản lý logistics. Ban Biên tập đã chọn đăng 43 bài viết vào Kỷ yếu của Hội thảo.

PGS. TS. Nguyễn Mạnh Thiều, Phó Giám đốc Học viện Tài chính phát biểu khai mạc và trình bày Đề dẫn Hội thảo

Phát biểu khai mạc và trình bày đề dẫn hội thảo, PGS. TS. Nguyễn Mạnh Thiều, Phó Giám đốc Học viện Tài chính đã nêu lí do và mục đích của hội thảo, đó là trao đổi và thảo luận những quan điểm, luận điểm khoa học về chính sách và quản lý thuế, hải quan và logistics. Đề dẫn nêu rõ, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách lớn về chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân, cải cách hệ thống thuế, hiện đại hóa hải quan và phát triển dịch vụ logistics. Điều đó tạo ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục nghiên cứu, trao đổi học thuật và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn mới. Chính vì vậy, hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học trao đổi, thảo luận, trên cơ sở đó đề xuất định hướng và các giải pháp hoàn thiện các chính sách thuế, hải quan và logistics nhằm góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Mở đầu Phiên Tham luận, ông Nguyễn Văn Phụng, Chuyên gia cao cấp, nguyên Cục trưởng Cục Doanh nghiệp lớn, Tổng cục Thuế (nay là Cục Thuế) trình bày tham luận “Triển khai thực hiện Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số”. Bài tham luận đã phân tích yêu cầu tiếp tục triển khai Chiến lược cải cách hệ thống thuế trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026–2030. Nội dung nhấn mạnh chính sách thuế cần chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có mục tiêu, có thời hạn và có đánh giá tác động; tập trung thúc đẩy đầu tư, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, coi trọng kinh tế tư nhân, chính thức hóa hộ kinh doanh và hiện đại hóa quản lý thuế trên nền tảng dữ liệu.

Ông Nguyễn Văn Phụng, Chuyên gia cao cấp, trình bày tham luận

Tiếp theo, PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày tham luận “Mô hình quản lý thuế dựa trên dữ liệu hệ sinh thái số và rủi ro phụ thuộc bên thứ ba trong xác định doanh thu hộ kinh doanh ở Việt Nam”. Bài tham luận tập trung phân tích mô hình quản lý thuế dựa trên dữ liệu, đặc biệt trong bối cảnh hệ sinh thái số phát triển mạnh mẽ và những rủi ro phụ thuộc vào bên thứ ba trong việc xác định doanh thu của hộ kinh doanh. Nội dung đặt ra yêu cầu xây dựng khung quản trị dữ liệu bên thứ ba, giải pháp để cơ quan thuế có thể kiểm chứng việc tạo lập dữ liệu, chuẩn hóa dữ liệu, chuyển đổi, khai thác và sử dụng dữ liệu một cách hiệu quả, hạn chế các rủi ro liên quan.

PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày tham luận

Tiếp đó, ThS Trần Thị Tuyết, Vụ Chính sách thuế, phí và lệ phí, Bộ Tài chính trình bày tham luận “So sánh mô hình thuế tiêu dùng ở các nước trên thế giới và định hướng cải cách thuế tại Việt Nam”. Bài tham luận phân tích kinh nghiệm quốc tế về thuế tiêu dùng, từ đó đề xuất định hướng cải cách thuế tiêu dùng tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế số.

 Bà Trần Thị Tuyết, Trưởng phòng, Vụ Chính sách thuế, phí và lệ phí, Bộ Tài chính trình bày tham luận

Chuyển sang lĩnh vực hải quan, TS. Nguyễn Thị Kim Oanh, Phó trưởng Khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính trình bày tham luận “Hiệu quả thông quan hải quan và năng lực logistics của Việt Nam trong ASEAN: Phân tích từ chỉ số hiệu quả logistics (LPI) giai đoạn 2007–2023”. Bài tham luận phân tích thực trạng hiệu quả thông quan hải quan và năng lực logistics của Việt Nam trong khu vực ASEAN, dựa trên dữ liệu chỉ số LPI giai đoạn 2007–2023, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả, hướng tới hải quan thông minh trong giai đoạn đẩy mạnh chuyển đổi số.

TS. Nguyễn Thị Kim Oanh trình bày tham luận

ThS. Nguyễn Thị Khánh Hồng, Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội trình bày tham luận “Tác động của các biện pháp phi thuế quan (SPS, TBT) đến nhập khẩu chế phẩm thực phẩm dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (HS 1901.10) của Việt Nam trong bối cảnh thực thi CPTPP”. Bài tham luận phân tích tác động của các biện pháp phi thuế quan đến nhập khẩu nhóm hàng này, trong bối cảnh Việt Nam thực thi Hiệp định CPTPP, gợi mở nhiều hướng nghiên cứu tiếp theo về các biện pháp phi thuế quan.

ThS. Nguyễn Thị Khánh Hồng đại diện nhóm nghiên cứu trình bày tham luận

Khép lại Phiên tham luận, TS. Lê Thị Ngọc Bích, Giảng viên chính Khoa Thuế và Hải quan, Học viện Tài chính trình bày bài tham luận: “Chi phí logistics trong hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp Việt Nam: thực trạng và hàm ý chính sách”. Bài tham luận phân tích thực trạng chi phí logistics trong hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp Việt Nam, từ đó đề xuất các hàm ý chính sách nhằm giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh. Nội dung cũng đề cập đến yêu cầu phát triển logistics xanh, logistics thông minh, bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

PGS. TS. Lê Xuân Trường phát biểu ý kiến

Phiên thảo luận diễn ra sôi nổi với nhiều ý kiến đóng góp từ các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp. Các ý kiến tập trung làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý thuế, hải quan, logistics trong thời gian tới. Hội thảo đã tập trung và thảo luận 5 nhóm vấn đề lớn có liên quan đến chính sách và quản lý thuế, hải quan, logistics, đó là:

Thứ nhất, những vấn đề lý luận và thực tiễn mới phát sinh trong chính sách và quản lý thuế, hải quan, logistics trong bối cảnh kinh tế số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế.

Thứ hai, tác động của các chính sách thuế mới, đặc biệt là thuế tối thiểu toàn cầu và thuế đối với thương mại điện tử đến doanh nghiệp và nguồn thu ngân sách nhà nước; đồng thời thảo luận về các định hướng, đề xuất nghiên cứu và kinh nghiệm quốc tế liên quan đến thuế carbon và thuế đối với tài sản số trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước hoàn thiện chính sách thuế.

Thứ ba, vai trò của dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, hải quan số, hóa đơn điện tử và quản trị thông minh trong nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Thứ tư, giải pháp phát triển logistics xanh, logistics thông minh, bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thứ năm, kinh nghiệm quốc tế và khả năng vận dụng vào điều kiện Việt Nam; các kiến nghị hoàn thiện thể chế, chính sách và mô hình quản trị trong thời gian tới.

TS. Đỗ Đức Minh phát biểu thảo luận

Cụ thể, các vấn đề được đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận gồm:

Về chính sách thuế: Nhiều ý kiến cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần xác định rõ những ưu tiên cải cách thuế mang tính đột phá trong giai đoạn 2026–2030; đồng thời giải quyết bài toán cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và duy trì nguồn thu ngân sách bền vững. Kinh nghiệm quốc tế về chính sách thuế hỗ trợ tăng trưởng cũng được phân tích để rút ra bài học vận dụng cho Việt Nam. Các đại biểu cũng thảo luận về tác động của thuế tối thiểu toàn cầu, thuế đối với thương mại điện tử và dịch vụ xuyên biên giới; yêu cầu hoàn thiện tiêu chí xác định quyền đánh thuế, cơ sở tính thuế và cơ chế tránh đánh thuế hai lần. Vấn đề thuế carbon, thuế đối với tài sản số và tài sản mã hóa cũng được đặt ra trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước hoàn thiện chính sách thuế. Chuyên gia cao cấp Nguyễn Văn Phụng cho rằng, cần tiếp tục cải cách chính sách thuế hướng đến minh bạch hơn và ổn định hơn, cân nhắc giảm bớt các chính sách có tính chất tình thế, ngắn hạn. PGS.TS Đỗ Đức Minh, Giảng viên cao cấp Khoa Tài chính công, Học viện Tài chính cho rằng, cần đánh giá tác động một cách đầy đủ với mô hình định lượng tin cậy khi thực hiện các điều chỉnh về chính sách thuế.

Về quản lý thuế hiện đại: Các ý kiến tập trung vào yêu cầu xây dựng khung quản trị dữ liệu bên thứ ba; giải pháp để cơ quan thuế kiểm chứng việc tạo lập, chuẩn hóa, chuyển đổi, khai thác và sử dụng dữ liệu hiệu quả, hạn chế rủi ro. Vai trò của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, hóa đơn điện tử trong quản lý thuế dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro được nhấn mạnh. Các vấn đề về chống thất thu ngân sách, chống chuyển giá, chống gian lận thuế và quản trị tuân thủ thuế cũng được trao đổi. PGS.TS Lê Xuân Trường phân tích những vấn đề quan trọng khi triển khai chủ trương quản lý thuế trên cơ sở dữ liệu gắn với quản lý tuân thủ và quản lý thuế rủi ro như: Cần xác định rõ trách nhiệm khi sử dụng dữ liệu vào các quyết hành chính thuế (quyết định hoàn thuế, quyết định miễn thuế, quyết định ấn định thuế…); cần quy định chi tiết trách nhiệm cung cấp thông tin; quyền truy cập thông tin dữ liệu quản lý thuế; quyền chỉnh sửa dữ liệu quản lý thuế… PGS.TS Lê Xuân Trường cho rằng, khi một quyết định hành chính thuế tự động bị sai sót thì cần xác định xem sai do nguồn thông tin đầu vào hay do công nghệ để xác định trách nhiệm của các bên liên quan; khi một quyết định hành chính thuế dựa trên cơ sở dữ liệu nhưng do người có thẩm quyền quyết định thì người có thẩm quyền ra quyết định phải chịu trách nhiệm dù có thể một phần nguyên nhân đến từ cơ sở dữ liệu.

Về chính sách và quản lý hải quan: Các đại biểu thảo luận về những khoảng trống pháp lý cần giải quyết để chuyển đổi thành công từ hải quan điện tử sang hải quan số; yêu cầu xây dựng khung pháp lý đồng bộ cho quản trị hải quan số, lấy dữ liệu làm hạ tầng, quản lý rủi ro làm phương thức trung tâm. Vai trò của dữ liệu lớn và AI trong quản lý rủi ro hải quan, kiểm tra sau thông quan, thuận lợi hóa thương mại và kiểm soát hải quan trong thương mại điện tử được phân tích. Kinh nghiệm quốc tế về hải quan số, hải quan thông minh cũng được chia sẻ. TS Bùi Thái Quang, Viện trưởng Viện Hải quan – Logistics, trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội nhấn mạnh tầm quan trọng và những giải pháp cốt yếu cần thực hiện để triển khai có hiệu quả mô hình quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro trong lĩnh vực hải quan.

TS. Bùi Thái Quang, Trường ĐH Tài chính Ngân hàng Hà Nội phát biểu

Về logistics và chuỗi cung ứng: Nhiều ý kiến tập trung vào các điểm nghẽn lớn nhất về hạ tầng, dữ liệu và nguồn nhân lực cho phát triển logistics xanh và thông minh ở Việt Nam. Các đại biểu thảo luận về cơ chế, chính sách đột phá để huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt từ khu vực tư nhân; giải pháp kết nối hiệu quả giữa phát triển logistics với chuyển đổi số của ngành thuế và hải quan; và yêu cầu chuyển từ tư duy “đầu tư thêm” sang “tổ chức lại hệ thống” trong phát triển logistics xanh – thông minh. Bà Chu Thị Kiều Liên, Trưởng chi nhánh Hà Nội của Công ty TNHH TMT Forwarding cho rằng cơ quan hải quan và các cơ quan có liên quan cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đặc biệt là các thủ tục thuộc lĩnh vực chuyên ngành đối với hàng hóa nhập khẩu theo hướng giảm bớt thủ tục và liên thông dữ liệu để giảm bớt chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp kinh doanh logistics và doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu.

Về kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị chính sách: Các đại biểu chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về cải cách thuế, chuyển đổi số ngành thuế, hải quan số, quản lý logistics và so sánh chính sách giữa Việt Nam với các quốc gia. Các kiến nghị hoàn thiện thể chế, chính sách và mô hình quản trị trong thời gian tới được đề xuất, tập trung vào: chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có mục tiêu trong chính sách thuế; hoàn thiện tiêu chí đánh thuế, dữ liệu quản lý và năng lực thực thi đối với dịch vụ xuyên biên giới; xây dựng khung pháp lý đồng bộ cho quản trị hải quan số; ứng dụng AI, Big Data, Blockchain trong chống gian lận hoàn thuế và phối hợp liên ngành; phát triển hệ sinh thái logistics xanh – thông minh có tiêu chuẩn, dữ liệu dùng chung và cơ chế khuyến khích đầu tư rõ ràng.

Sinh viên Khoa Thuế và Hải quan chăm chú lắng nghe, theo dõi hội thảo

Hội thảo khoa học cấp Học viện lần thứ 7 năm 2026 với chủ đề “Chính sách và quản lý thuế, hải quan, logistics” đã thành công tốt đẹp. Hội thảo đã tạo diễn đàn học thuật uy tín để các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia, giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên, sinh viên và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp chính sách thiết thực.

Các kết quả nghiên cứu và ý kiến thảo luận tại Hội thảo đã làm rõ nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng, đồng thời đề xuất các khuyến nghị chính sách cụ thể. Các khuyến nghị bước đầu tập trung vào: chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có mục tiêu trong chính sách thuế; hoàn thiện tiêu chí đánh thuế, dữ liệu quản lý và năng lực thực thi đối với dịch vụ xuyên biên giới; xây dựng khung pháp lý đồng bộ cho quản trị hải quan số, lấy dữ liệu làm hạ tầng; ứng dụng AI, Big Data, Blockchain trong chống gian lận hoàn thuế và phối hợp liên ngành; chuyển từ tư duy “đầu tư thêm” sang “tổ chức lại hệ thống” trong phát triển logistics xanh – thông minh.

Hội thảo không chỉ là dịp để tổng hợp, hệ thống hóa và công bố các kết quả nghiên cứu mới nhất về chính sách và quản lý thuế, hải quan, logistics, mà còn góp phần thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học của Học viện, tăng cường trao đổi học thuật giữa các nhà khoa học, chuyên gia và cơ quan quản lý; tạo diễn đàn kết nối giữa nghiên cứu và thực tiễn. Đây cũng là cơ hội để các em sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh học hỏi, tiếp cận với những vấn đề thời sự của ngành và định hướng nghiên cứu trong tương lai.

Một số hình ảnh khác:

 PGS.TS. Nguyễn Lê Cường, Phó Giám đốc Học viện và các đại biểu tham dự

 Các đại biểu tham dự hội thảo chụp ảnh lưu niệm

 Giáo viên khoa Thuế và Hải quan và các đại biểu